رفتن به نوار ابزار
www.jazirezehn.ir

ماهیت پرخاشگری چیست؟|مائده امین الرعایا|روانشناسی

ماهیت پرخاشگری چیست؟

همه کودکان و بزرگترها سطوحی از رفتار پرخاشگرانه را نشان می دهند. این رفتار معمـولاً در سـنین اولیه زندگی آشکار می شود و در طول زندگی فرد همراه اوست. نکته جالب توجه، آنجاست که ما در سالیان اول زندگی کودکان نیز شاهد نشانه های پرخاشگری در آنها هستیم که نشان دهنده حالت تدافعی در آنهاست.

 

بررسی واکنش پرخاشگری در سنین متفاوت:

یکی از مسائل مطرح در حوزه بررسی پرخاشگری در سنین مختلف، تفاوت “خشم” و “پرخاشگری” است. زیرا پرخاشگری، یک رفتار است؛ پس انجام آن در سنین خردسالی، مستلزم قوای بدنی است. در حالی که کودکان در این سن، از توانایی بدنی خاصی برخوردار نیستد. بنابراین پیش از بررسی ویژگی های پرخاشگری در سنین بالاتر، به بررسی تغییرات چهره ای خشم در سنین خردسالی می پردازیم.

خشم، احساسی طبیعی است که حاصل حالت هیجانی، فیزیولوژیک و شناخت ماست و در صورت مواجهه با ناکامی ایجاد می شود. وقتی عامل درونی یا بیرونی مانع رسیدن ما به هدف شود، احساس خشم می کنیم.

ولی پرخاشگری، رفتاری است که گاهی بر اثر احساس خشم در افراد دیده می شود.

هدف پرخاشگری، صدمه زدن به دیگری است که ممکن است به صورت کلامی (توهین، تهدید، طعنه زدن یا مسخره کردن) یا جسمی (تنبیه کردن و درگیری فیزیکی با دیگران) باشد.

پرخاشگری نوعی واکنش رفتاری است که در افرادِ خشمگینی که ترسو و ضعیف بوده و احساس ناامنی می کنند دیده می شود. آن ها هنگام مواجهه با ناکامی، خویشتن را در خطر انهدام می یابند. احساس خطر انهدام حتی اگر یک خطر واقعی نباشد، افراد را به سوی پرخاشگری سوق می دهد.

خشم در خردسالان چهار ماهه:

  • اگرچه نمی توانیم بگوییم که کودکان خردسال احساس خشم را به همـان صورت کودکان بزرگتر و بزرگسالان تجربه می کنند، اما پژوهش ها نشان داده اند که برخـی از حالـت هاي چهره اي که معمولاً با خشم همراه هستند در کودکان چهار ماهه نیـز دیـده مـی شـوند.
  • اگرچـه ممکن است کودکان خردسال تر هنگامی که رویداد ناخوشایندي برایشان اتّفاق می افتد (بـراي مثـال،هنگامی که شیشه شیر را از دهان یک نوزاد می گیرید) ناخرسندي نشان می دهند، اما حالت هاي آنها توسط مشاهده گران، با اطمینان به عنوان خشم طبقه بندي نمی شود.

خشم در خردسالان هفت ماهه:

زمانی که نوزادان هفت ماهه می شوند، براي برقراري ارتباط با کودکان بزرگتر، از خشم استفاده می کننـد. ایـن کودکـان بـه چهره مادرشان نگاه می کنند، حتّیّ اگر مادر علت عصبانیت آن ها نباشد. بنابراین، به نظر می رسد کـه کودکان تلاش می کنند از حالت هاي چهره اي براي انتقال احساسشان به دیگران استفاده کنند.

خشم در خردسالان یک ساله:

هنگامی که کودکان یک ساله می شوند، اکثریت آن ها قادر به انجـام برخـی از اعمـال تلافـی جویانـه هستند.

پرخاشگری در خردسالان دو ساله:

  • زمانی که دو ساله می شوند، بسیاري از آن ها قشقرق به پا می کنند بـه طـوري کـه درگیـري براي خود مختاري به موضوع اصلی زندگی شان تبدیل می شود. در این سـن، کودکـان همچنـین بـه اموال شخصی خود علاقه مند شده و تلاش می کنند آن هـا را از دسـترس همـسالانی کـه بـه آن هـاعلاقه نشان می دهند دور نگه دارند.
  • در این سن ،(در خلال تعامل با همـسالا ن) درگیـري نـسبتاً رایـج است و می تواند به وسیله عوامل متفاوتی مانند علاقه دو کودك به بازي بـا یـک اسـباب بـازي ایجـاد گردد.
  • این پرخاشگري معمولاً پرخاشگري ابزاري است، چرا که هدف اولیه آن به دست آوردن یا حفظ کـردن یا حفظ اموال شخصی است تا آسیب رساندن به افراد دیگر.

پرخاشگری کودکان در سنین دبستانی:

  • زمانی که کودکان وارد مدرسه مـی شـوند، پرخاشگري جسمانی معمولاً نسبت به سال هاي پیش دبستانی کمتر دیـده مـی شـود، هـر چنـد کـه پرخاشگري کلامی (مانند، فریاد زدن و فحاشی) به طور معمول افزایش می یابد.

یکی از دلایل کـاهش پرخاشگري جسمانی، افزایش مهارت هاي زبانی است که به کودکان اجازه می دهند که نه تنها نیازهاي شخصی مناسبی ارضاء کنند، بلکه همچنین از جر و بحث کلامی به جاي پرخاشگري جسمانی اسـتفاده نمایند. (به ویژه مواقعی که با موقعیت بالقوه تنش زا روبرو هستند).

در خلال سال هاي اولیه مدرسه، ما پرخاشگري ابزاري کمتر و پرخاشـگري خـصمانه بیـشتري را مـیبینیم. یعنی پرخاشگري عمدتاً به صورت آسیب رساندن به افراد دیگر دیده می شود تـا دسـتیابی بـه امـوال شخصی.

اما علت این فرایند چیست؟

یکی از دلایل این تغییر این است که کودکان بزرگتر بهتر می تواننـد اهـداف و انگیـزه هـاي دیگران را درك کنند، بنابراین می توانند بین موقعیت هاي بالقوه تهدید کننـده و موقعیـت هـاي بـی خطر تمایز قابل شوند. هنگامی که کودکان بر این باورند که افراد دیگر سعی دارنـد بـه آن هـا آسـیب برسانند، آن وقت به احتمال زیاد نسبت به آن ها به صورت پرخاشگرانه رفتار می کنند.

پرخاشگری در نوجوانان:

همچنین در طی گذر از دوره کودکی به نوجوانی تغییرات مهمی در رفتار پرخاشگرانه ایجاد مـی شـود.

  • یک تغییر نگران کنده و قابل توجه این حقیقت است که پرخاشگري معمولاً بـه جراحـت یـا در مـوارد شدید منجر به مرگ می شود .

“لابر و هاي” (1997) معتقدند که این تغییـر تـا حـدي ناشـی از موارد ذیل است:

  • افـزایش قدرت جسمانی در دوره نوجوانی و بلوغ جنسی
  • همچنین، ممکن است به علت افـزایش اسـتفاده از انواع سلاح در موقعیت هاي درگیري باشد.

 

  • دومین تغییر این است که نوجوانان به هنگام درگیري به گروه هاي مخرب رو می آورند.
  • سومین تغییر مربوط به پرخاشگري در دورة نوجـوانی ایـن اسـت کـه تعداد کمی از نوجوانان سرانجام با یک چهره صاحب قدرت آشنا مانند معلم، مـدیر مدرسـه یـا والـدین درگیر می شوند و آن وقت میزان درگیري والدین – کودك افزایش مـی یابـد.
  • چهـارم ایـن کـه، دوره نوجوانی با افزایش درگیري بین جنسی مشخص می شود. این درگیري بین جنـسی در دوران کـودکی(یعنی زمانی که کودکان آشنایی کمی با جنسیت شان دارند)، کمتر مشاهده می شود.  

 

www.jazirezehn.ir
چرا کودکان پرخاشگر می شود

 

ویژگی های عمده هر کودك خشونت گرا:

یکی از سوالات مطرح والدین، این است که خشونت در کودکان، چه ویژگی هایی دارد؟ در ادامه به بررسی ویژگی های یک کودک خشن می پردازیم:

  • ایجاد مزاحمت می کنند و حالت دفاعی به خود می گیرند.
  • دیگران را مدام سرزنش می کنند.
  • نظم و انضباط ندارند
  • با والدین رابطۀ خوبی ندارند.
  • از مدرسه و معلم خاطرة خوشی ندارند.
  • از بازگو کردن احساسات خود علیه والدین وحشت دارند.
  • محبت کافی از والدین دریافت نمی کنند.
  • والدین پرخاشگري دارند.
  • والدین خواسته هاي کودك را بدون چون و چرا بر آورده می کنند.
  • تحریک پذیر هستند.
  • زود رنج و کج خلق هستند.
  • اضطراب و افسردگی دارند.
  • متعلق به خانواده هاي از هم گسیخته و آشفته اند.
  • مهارت هاي ارتباطی و هیجانی ندارند.
  • از فقر اقتصادي و فرهنگی رنج می برند.

 

  • نویسنده: مائده امین الرعایا
  • برگرفته از کتاب: اختلال رفتاری | نیما نیک نژاد

 

مقاله مرتبط: در ذهن کودک پرخاشگرم چه می گذرد؟

 

You may also like...

Popular Posts

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *